એપ્રિલ સુધી નવા નિયમો લાગુ થવાની ચર્ચા વચ્ચે મીડિયા ક્ષેત્રની વિશ્વસનીયતા સામે સવાલો; તહેવારો પૂરતી પત્રકારત્વની ઓળખ ધારણ કરનારા સામે નિયંત્રણ જરૂરી
“શું કરીએ ભાઈ! દિવાળી આવે એટલે અચાનક પત્રકારોની સંખ્યા વધી જાય છે. એક જ ઘરના ઘરવાળી, બનેવી, દીકરો અને પરિવારના અન્ય સભ્યો પણ મીડિયા પ્રતિનિધિ બનીને મેદાનમાં ઉતરી પડે છે!” આ પ્રકારની વ્યંગાત્મક ચર્ચા હાલ કપરાડા અને નાનાપોઢા સહિત વલસાડ જિલ્લાના વેપારી વર્તુળોમાં સાંભળવા મળી રહી છે.
પત્રકારત્વ એ લોકશાહીનો ચોથો સ્તંભ છે. સમાજના પ્રશ્નો ઉઠાવવા, ગરીબ અને વંચિત લોકોનો અવાજ બનવા, સરકારી તંત્રની કામગીરી પર નજર રાખવા અને જનતાને સાચી માહિતી પહોંચાડવાની જવાબદારી પત્રકારોની છે. પરંતુ કેટલાક લોકો માટે પત્રકારત્વ જાણે તહેવારોની સિઝનમાં આવકનું સાધન બની ગયું હોય તેવી ફરિયાદો સામે આવી રહી છે.
કપરાડા જેવા આદિવાસી વિસ્તારમાં સામાન્ય દિવસોમાં મર્યાદિત સંખ્યામાં સ્થાનિક પત્રકારો નિયમિત રીતે પત્રકારત્વની કામગીરી કરતા હોય છે. પરંતુ દિવાળી નજીક આવતાં જ સુરત, નવસારી, વ્યારા, વાપી અને અન્ય વિસ્તારોમાંથી મીડિયા નામે અનેક લોકોની અવરજવર વધતી હોવાની વેપારીઓમાં ચર્ચા છે. કેટલાક લોકો યુટ્યુબ ચેનલ, સોશિયલ મીડિયા પેજ કે ડિજિટલ ન્યૂઝના નામે ઓળખ આપીને વેપારીઓ પાસે દિવાળીની શુભેચ્છા, જાહેરાત અને સહયોગના નામે નાણાં માગતા હોવાના આક્ષેપો થાય છે.
સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે જો કોઈ વેપારી જાહેરાત આપવાનો ઇનકાર કરે તો તેની સામે નકારાત્મક સમાચાર કે વીડિયો મૂકવાની ધમકી આપવાનો અધિકાર કોઈને કેવી રીતે હોઈ શકે? પત્રકારત્વના નામે કોઈને ડરાવવું, દબાણ કરવું કે નાણાં માગવાં એ ગંભીર બાબત છે. આવી ફરિયાદો હોય તો પોલીસ દ્વારા પુરાવાના આધારે તપાસ થવી જોઈએ.
હવે મીડિયા ક્ષેત્રમાં પારદર્શિતા લાવવા માટે નવા નિયમો લાગુ થવાની ચર્ચા પણ વેપારી વર્ગમાં થઈ રહી છે. એપ્રિલ સુધીમાં નવા નિયમો અમલમાં આવશે અને ત્યારબાદ આવી પ્રવૃત્તિઓ પર નિયંત્રણ આવશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. જોકે નવા નિયમો અંગે સત્તાવાર જાહેરાત કે અમલીકરણની તારીખ જાહેર થાય ત્યારે જ તેની ખરાઈ થઈ શકશે.
**સાચા પત્રકારોનું સન્માન જળવાવું જોઈએ**
અહીં એક વાત સ્પષ્ટ સમજવાની જરૂર છે કે દરેક યુટ્યુબ ચેનલ ચલાવનાર કે ડિજિટલ માધ્યમ સાથે જોડાયેલી વ્યક્તિ ખોટી નથી. ડિજિટલ પત્રકારત્વ પણ આજના સમયની વાસ્તવિકતા છે. પરંતુ પત્રકારત્વના નામે ઉઘરાણી, ધમકી અને બ્લેકમેઇલિંગ કરનાર સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી થવી જ જોઈએ.
વેપારીઓ, ઉદ્યોગકારો અને સરકારી કચેરીઓએ કોઈ અજાણી વ્યક્તિના દબાણમાં આવીને નાણાં આપવા નહીં. આવી માગણી કે ધમકી મળે તો પુરાવા સાથે નજીકના પોલીસ સ્ટેશનનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
છેલ્લે સવાલ એટલો જ છે કે પત્રકારત્વ સમાજસેવાનું માધ્યમ છે કે દિવાળીની સિઝનમાં ઉઘરાણીનું સાધન? આ ભેદ સમજવાનો સમય હવે આવી ગયો છે. નવા નિયમો આવે કે ન આવે, પત્રકારત્વની ગરિમા જાળવવાની જવાબદારી દરેકની છે.