કોંગ્રેસથી ભાજપમાં પ્રવેશ બાદ જીતુભાઈ ચૌધરીની રાજકીય સફરનો નવો તબક્કો; પેટાચૂંટણીની જીતથી રાજ્યમંત્રીપદ સુધીની સફર
ગુજરાતના રાજકારણમાં પક્ષીય પરિવર્તન, સંગઠન અને ચૂંટણીની ભૂમિકા ઘણી વખત ચર્ચાનો વિષય બનતી રહે છે. કપરાડાના ધારાસભ્ય જીતુભાઈ હરજીભાઈ ચૌધરીની રાજકીય સફરમાં વર્ષ 2020 આવો જ એક મહત્ત્વપૂર્ણ વળાંક હતો. વર્ષ 2017માં કોંગ્રેસના ઉમેદવાર તરીકે કપરાડા બેઠક પરથી જીત્યા બાદ જૂન 2020માં તેમણે ધારાસભ્યપદેથી રાજીનામું આપ્યું અને ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ)માં જોડાયા. ત્યારબાદ ભાજપના ઉમેદવાર તરીકે પેટાચૂંટણી લડીને ફરી કપરાડાનું પ્રતિનિધિત્વ મેળવ્યું. આ પરિવર્તનથી તેમની રાજકીય સફરનો નવો અધ્યાય શરૂ થયો.
ભાજપમાં પ્રવેશ : રાજકીય સફરનો નવો વળાંક
27 જૂન 2020ના રોજ જીતુભાઈ ચૌધરી સહિત કોંગ્રેસના પાંચ ભૂતપૂર્વ ધારાસભ્યો ભાજપમાં જોડાયા હતા. તે સમયે ગુજરાતમાં રાજ્યસભાની ચૂંટણીની પૃષ્ઠભૂમિમાં પક્ષીય રાજકારણમાં હલચલ જોવા મળી હતી.
જીતુભાઈ ચૌધરી માટે ભાજપમાં પ્રવેશનો અર્થ માત્ર પક્ષનું નામ બદલાવાનો નહોતો. હવે તેમને નવા પક્ષના સંગઠન, સ્થાનિક આગેવાનો અને કાર્યકરો સાથે સંકલન સાધવાનું હતું. અગાઉ કોંગ્રેસના ઉમેદવાર તરીકે જે મતવિસ્તારમાંથી ચૂંટાયા હતા, એ જ કપરાડા બેઠક પર ભાજપના ઉમેદવાર તરીકે મતદારો સમક્ષ ફરી જવાનું હતું.
પક્ષ બદલવાના નિર્ણય પાછળનાં વ્યક્તિગત રાજકીય કારણો અંગે અનુમાન કરવાને બદલે નોંધાયેલા તથ્યોને જોવું જરૂરી છે. હકીકત એ છે કે જૂન 2020માં ભાજપમાં જોડાયા બાદ તેમણે પેટાચૂંટણીમાં ઉમેદવારી કરી અને વિજય મેળવ્યો.
પેટાચૂંટણીની જીતથી પક્ષમાં સ્થાન
નવેમ્બર 2020ની કપરાડા પેટાચૂંટણીમાં જીતુભાઈ ચૌધરી ભાજપના ઉમેદવાર તરીકે ચૂંટણી લડ્યા હતા. તેમને 1,12,941 મત મળ્યા, જ્યારે કોંગ્રેસના ઉમેદવાર બાબુભાઈ જીવલાભાઈ પટેલને 65,875 મત મળ્યા હતા. જીતુભાઈ ચૌધરી 47,066 મતની સરસાઈથી વિજયી બન્યા હતા.
આ પરિણામે તેમને વિધાનસભામાં ફરી પ્રવેશ અપાવ્યો અને ભાજપના ધારાસભ્ય તરીકે તેમની ભૂમિકા શરૂ થઈ. જોકે, ચૂંટણીમાં મળેલી જીતને સંગઠનાત્મક સ્વીકૃતિનું એકમાત્ર માપદંડ માનવું યોગ્ય નથી. પક્ષમાં કાર્યકરો સાથેનું જોડાણ, સ્થાનિક પ્રશ્નો અંગેની કામગીરી, જનસંપર્ક અને સરકાર સાથેનું સંકલન પણ રાજકીય ભૂમિકાના મહત્વના પાસાં છે.
પેટાચૂંટણી બાદ કપરાડાના મતદારોની અપેક્ષાઓ પણ તેમના માટે કેન્દ્રસ્થાને રહી. અંતરિયાળ ગામોમાં રસ્તા, પીવાનું પાણી, સિંચાઈ, શિક્ષણ, આરોગ્ય અને રોજગાર જેવા પ્રશ્નોનો ઉકેલ સ્થાનિક જીવનની ગુણવત્તા સાથે સીધો સંબંધ ધરાવે છે.
સંગઠનાત્મક ભૂમિકા એટલે શું?
રાજકીય પક્ષમાં સંગઠનાત્મક ભૂમિકા માત્ર જાહેરસભા કે ચૂંટણીપ્રચાર પૂરતી સીમિત હોતી નથી. તેમાં પક્ષના સ્થાનિક એકમો સાથે સંવાદ, કાર્યકરોની રજૂઆતો સાંભળવી, નાગરિકોના પ્રશ્નોને સંબંધિત તંત્ર સુધી પહોંચાડવા અને પક્ષ તથા સરકાર વચ્ચે સંકલન સાધવા જેવી જવાબદારીઓનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
જીતુભાઈ ચૌધરી ભાજપમાં જોડાયા બાદ કપરાડા વિસ્તારમાં પક્ષના ધારાસભ્ય તરીકે કાર્યરત રહ્યા. જોકે, તેમની પાસે કોઈ ચોક્કસ સંગઠનાત્મક હોદ્દો હતો કે તેમણે કયા સંગઠનાત્મક કાર્યક્રમનું નેતૃત્વ કર્યું હતું, તે અંગે પૂરતા દસ્તાવેજી આધાર વિના ચોક્કસ દાવો કરવો યોગ્ય નથી.
તેમની રાજકીય ભૂમિકાનું મૂલ્યાંકન કરતી વખતે ત્રણ પાસાં ધ્યાનમાં લેવા જેવાં છે: પક્ષના સ્થાનિક સંગઠન સાથેનો સંપર્ક, મતવિસ્તારના નાગરિકોની રજૂઆતો અને વિધાનસભા તથા સરકારના માધ્યમથી પ્રશ્નો ઉકેલવા માટેના પ્રયાસો. આ પાસાં અંગેની સ્પષ્ટ માહિતી અને કામગીરીના દસ્તાવેજો ઉપલબ્ધ હોય ત્યારે જ કોઈ ચોક્કસ નિષ્કર્ષ પર પહોંચી શકાય.
2021માં રાજ્યમંત્રીપદની જવાબદારી
સપ્ટેમ્બર 2021માં ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી તરીકે ભૂપેન્દ્ર પટેલની સરકારમાં મંત્રીમંડળનું પુનર્ગઠન થયું. આ મંત્રીમંડળમાં જીતુભાઈ ચૌધરીને રાજ્યમંત્રી તરીકે સ્થાન મળ્યું. તેમને મત્સ્યોદ્યોગનો સ્વતંત્ર હવાલો તથા કલ્પસર, નર્મદા, જળસંપત્તિ અને પાણી પુરવઠા સંબંધિત જવાબદારીઓ સોંપવામાં આવી હતી.
ધારાસભ્યમાંથી રાજ્યમંત્રી બનવું તેમની રાજકીય સફરનો મહત્વનો તબક્કો હતો. ધારાસભ્ય તરીકે તેઓ મુખ્યત્વે પોતાના મતવિસ્તારના પ્રશ્નો વિધાનસભા અને સરકાર સમક્ષ રજૂ કરી શકતા હતા; જ્યારે મંત્રી તરીકે તેમને સોંપાયેલા વિભાગોના વહીવટ, યોજનાઓ અને નીતિગત જવાબદારીઓ સાથે પણ જોડાવું પડતું હતું.
કપરાડા સહિત દક્ષિણ ગુજરાતના આદિવાસી વિસ્તારોમાં પાણી, સિંચાઈ અને ગ્રામ્ય સુવિધાઓનો મુદ્દો મહત્વ ધરાવે છે. પરંતુ કોઈ વિભાગનો હવાલો મળવો અને સ્થાનિક સ્તરે ચોક્કસ પરિણામ પ્રાપ્ત થવું બે અલગ બાબતો છે. વિકાસકાર્યોનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે મંજૂર યોજનાઓ, ખર્ચ, પૂર્ણ થયેલાં કામો અને નાગરિકોને થયેલા લાભોની વિગતો જોવી જરૂરી છે.
સ્થાનિક પ્રશ્નો અને સંગઠન વચ્ચેનું જોડાણ
કપરાડા વિસ્તારનાં અનેક ગામોમાં પીવાનું પાણી, ખેતી માટે સિંચાઈ, માર્ગસુવિધા, શિક્ષણ અને આરોગ્યસેવાઓ અંગેની જરૂરિયાતો સ્થાનિક ચર્ચાનો ભાગ રહી છે. આ પ્રશ્નો ઉકેલવા માટે ગ્રામ્ય સ્તરે મળતી રજૂઆતો, સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓ, સરકારી વિભાગો અને ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે સંકલન જરૂરી બને છે.
રાજકીય સંગઠન માટે પણ સ્થાનિક પ્રશ્નોનું મહત્વ છે. કાર્યકરો અને નાગરિકો પાસેથી મળતી માહિતીના આધારે પ્રશ્નોને યોગ્ય મંચ સુધી પહોંચાડવા, સરકારી યોજનાઓ વિશે માહિતી આપવી અને અમલવારી અંગે જવાબદારી નક્કી કરવી ઉપયોગી બની શકે છે.
જીતુભાઈ ચૌધરીની રાજકીય સફરમાં આદિવાસી વિસ્તારનું પ્રતિનિધિત્વ એક મહત્વપૂર્ણ સંદર્ભ રહ્યો છે. તેમ છતાં, કોઈ ચોક્કસ યોજનાનો લાભ તેમના વ્યક્તિગત પ્રયાસથી જ મળ્યો હોવાનો દાવો કરવા માટે સંબંધિત દસ્તાવેજો અને સત્તાવાર વિગતો જરૂરી છે. જાહેરજીવનમાં વ્યક્તિની ભૂમિકા સમજવા માટે ઉપલબ્ધ પુરાવા અને વાસ્તવિક પરિણામોને અલગ-અલગ જોવાં જોઈએ.
રાજકીય સફર સાથે વધતી જવાબદારી
2020માં ભાજપમાં જોડાયા બાદ પેટાચૂંટણી જીતવી અને 2021માં રાજ્યમંત્રી બનવું જીતુભાઈ ચૌધરીની જાહેરજીવનની નોંધપાત્ર ઘટનાઓ છે. આ બંને તબક્કાઓએ તેમની રાજકીય ભૂમિકાનો વ્યાપ વધાર્યો. પક્ષના ધારાસભ્ય તરીકે મતવિસ્તારનું પ્રતિનિધિત્વ કરવું અને મંત્રી તરીકે વિભાગીય જવાબદારી નિભાવવી—બંનેમાં જુદી-જુદી પ્રકારની કામગીરીની જરૂર પડે છે.
રાજકીય સંગઠનની સફળતા માત્ર ચૂંટણીનાં પરિણામોથી જ માપી શકાતી નથી. નાગરિકોની સમસ્યાઓનો પ્રતિસાદ, સરકારી યોજનાઓની અમલવારી, પારદર્શિતા અને જાહેર જવાબદારી પણ મહત્વનાં માપદંડ છે. કપરાડાના લોકો માટે અંતે મહત્વનું એ છે કે તેમની રોજિંદી મુશ્કેલીઓના ઉકેલ માટે કેટલું કાર્ય થાય છે અને તેનો લાભ કેટલા લોકો સુધી પહોંચે છે.
જીતુભાઈ ચૌધરીની ભાજપ સાથેની રાજકીય સફર પક્ષીય પરિવર્તનથી શરૂ થઈ, પેટાચૂંટણીના જનાદેશથી આગળ વધી અને રાજ્યમંત્રીપદ સુધી પહોંચી. આ સફરનો આગળનો અભ્યાસ કરતાં તેમની જાહેર જવાબદારીઓ, વિભાગીય કામગીરી અને કપરાડા વિસ્તારના વિકાસસંબંધિત પ્રશ્નો પર ઉપલબ્ધ તથ્યોના આધારે નજર નાખવી જરૂરી છે.
આલેખન : સતિષ પટેલ
સમભાવ સંદેશ
ક્રમશઃ 14 : 2021માં રાજ્યમંત્રી તરીકે નવી જવાબદારી