ગુજરાતમાં હાલ પીવાના પાણીનો પુરતો જથ્થો: ગુજરાત સરકાર !

ગુજરાત રાજ્યમાં આવતા ઉનાળાને લઈને પાણીની અછત અંગે ચિંતાઓ વચ્ચે રાજ્ય સરકાર તરફથી રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. જળસંપત્તિ વિભાગના તાજેતરના આંકડાઓ મુજબ રાજ્યના મુખ્ય જળાશયોમાં હાલ પીવા અને સિંચાઈ માટે પૂરતો પાણીનો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે. વર્ષ 2025ના ચોમાસામાં રાજ્યમાં થયેલા ભારે અને સારા વરસાદને કારણે ડેમો અને જળાશયો પાણીથી સમૃદ્ધ બન્યા છે. પરિણામે આગામી ઉનાળામાં પીવાના પાણી માટે ગંભીર મુશ્કેલી સર્જાય તેવી શક્યતા ઓછી હોવાનું રાજ્ય સરકારનું કહેવું છે.
વર્ષ 2025ના ચોમાસા દરમિયાન રાજ્યમાં સરેરાશ 128 ટકા જેટલો વરસાદ નોંધાયો હતો. સામાન્ય વર્ષોની સરખામણીએ આ વરસાદ ઘણો વધારે ગણાય છે. ભારે વરસાદને કારણે રાજ્યના મોટા ભાગના ડેમો અને જળાશયો ઝડપથી ભરાયા હતા. આ કારણે જળસંગ્રહમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. જળસંપત્તિ વિભાગ દ્વારા જાહેર કરાયેલા આંકડા મુજબ 5 માર્ચ 2026 સુધીમાં ગુજરાતના મુખ્ય જળાશયોમાં કુલ 6,46,556 એમસીએફટી (MCFT) પાણી સંગ્રહિત છે, જે કુલ ક્ષમતાના આશરે 72.49 ટકા જેટલું છે. આ સ્થિતિ રાજ્ય માટે સકારાત્મક માનવામાં આવી રહી છે.
ગયા વર્ષની સરખામણીએ આ વર્ષે પાણીની સ્થિતિ વધુ સારી હોવાનું અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે. ગયા વર્ષે આ જ સમયગાળા દરમિયાન ડેમોમાં પાણીનો જથ્થો થોડો ઓછો હતો. હાલના આંકડા મુજબ ડેમોમાં ગત વર્ષની સરખામણીએ લગભગ 4 ટકા વધુ પાણી ઉપલબ્ધ છે. પાણીની આ વધારાની ઉપલબ્ધતા રાજ્યના ખેડૂતો તેમજ શહેરોમાં વસતા નાગરિકો માટે મોટી રાહત સમાન છે.
ગુજરાતની જીવાદોરી તરીકે ઓળખાતા નર્મદા નદી પર આવેલો સરદાર સરોવર ડેમ રાજ્ય માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ જળસ્રોત છે. હાલમાં સરદાર સરોવર ડેમમાં 2.47 લાખ એમસીએફટીથી વધુ પાણીનો સંગ્રહ નોંધાયો છે. ડેમ તેની કુલ સંગ્રહ ક્ષમતાના લગભગ 74 ટકા સુધી ભરાયેલો છે. નર્મદા ડેમમાં સંગ્રહિત આ પાણી ગુજરાતના અનેક જિલ્લાઓમાં પીવાના પાણી અને સિંચાઈ માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થાય છે. ખાસ કરીને ઉત્તર ગુજરાત, સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છ જેવા પાણીની તંગી ધરાવતા વિસ્તારો માટે નર્મદા ડેમ જીવનદાયી બની રહ્યો છે.
વિભાગીય વિગતો મુજબ દક્ષિણ ગુજરાતના ડેમોમાં પાણીની સ્થિતિ સૌથી વધુ મજબૂત જોવા મળી રહી છે. દક્ષિણ ગુજરાતના જળાશયોમાં હાલમાં લગભગ 2.34 લાખ એમસીએફટી પાણી સંગ્રહિત છે. વલસાડ, નવસારી, સુરત અને ડાંગ જેવા જિલ્લાઓમાં આવેલા ડેમોમાં વરસાદના કારણે પાણીની સારી આવક થઈ હતી. જેના કારણે આ વિસ્તારોમાં આગામી ઉનાળામાં પાણીની અછત સર્જાવાની શક્યતા ખૂબ ઓછી છે.
મધ્ય ગુજરાતના ડેમોમાં પણ પાણીની સ્થિતિ સંતોષકારક ગણાય છે. વડોદરા, પંચમહાલ અને દાહોદ વિસ્તારમાં આવેલા જળાશયોમાં પણ પાણીનો સારો જથ્થો સંગ્રહિત થયો છે. આ પાણી પીવાના ઉપયોગ ઉપરાંત કૃષિ માટે પણ ઉપયોગી બનશે. ખેડૂતોએ ખાસ કરીને ઉનાળાની પાક માટે પાણી ઉપલબ્ધ રહેવાની આશા વ્યક્ત કરી છે.
સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તાર માટે પાણી હંમેશા પડકારરૂપ રહ્યો છે. પરંતુ આ વર્ષે સારા વરસાદને કારણે સૌરાષ્ટ્રના અનેક ડેમોમાં પાણીની આવક સારી રહી છે. રાજકોટ, જામનગર, ભાવનગર અને અમરેલી જિલ્લાઓમાં આવેલા ડેમોમાં હાલ પાણીની સ્થિતિ સંતોષકારક છે. નર્મદા કેનાલ દ્વારા પણ સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં પાણી પહોંચાડવામાં આવે છે, જેનાથી પાણીની સમસ્યા ઘણી હદ સુધી ઘટી છે.
ઉત્તર ગુજરાત અને કચ્છ જેવા વિસ્તારોમાં સામાન્ય રીતે પાણીની તંગી વધુ જોવા મળે છે. પરંતુ આ વર્ષે વરસાદની અનુકૂળ સ્થિતિને કારણે અહીંના જળાશયોમાં પણ પાણીની આવક સારી રહી છે. કચ્છ અને બનાસકાંઠા વિસ્તારમાં આવેલા ડેમોમાં ગત વર્ષની સરખામણીએ વધુ પાણી ઉપલબ્ધ હોવાનું જણાવાયું છે. જેના કારણે પીવાના પાણી માટે ટાંકા કે ટેન્કર પર નિર્ભરતા ઘટવાની શક્યતા છે.
રાજ્યમાં કુલ 207 જેટલા મોટા અને નાના જળાશયો છે. આ તમામ જળાશયોમાં હાલ સંગ્રહિત પાણી આગામી ચોમાસા સુધી પૂરતું રહેશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. રાજ્ય સરકાર દ્વારા પાણીનું યોગ્ય આયોજન અને વિતરણ કરવામાં આવશે તો ઉનાળામાં પાણીની ગંભીર સમસ્યા ઉભી થવાની શક્યતા ખૂબ ઓછી રહેશે.
જળસંપત્તિ વિભાગના અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે પાણીનો સદુપયોગ અને સંરક્ષણ પણ એટલું જ મહત્વપૂર્ણ છે. જો લોકો પાણીનો વ્યર્થ વપરાશ ટાળે અને પાણી બચાવવા માટે જાગૃતિ દાખવે તો ઉપલબ્ધ પાણી વધુ લાંબા સમય સુધી પૂરતું રહી શકે છે. સરકાર પણ પાણી સંરક્ષણ અને વરસાદી પાણી સંગ્રહ જેવી યોજનાઓને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે.
એકંદરે જોવામાં આવે તો ગુજરાત માટે હાલ પાણીની સ્થિતિ આશાસ્પદ છે. સારા વરસાદ અને યોગ્ય જળસંગ્રહના કારણે રાજ્યના ડેમો ભરપૂર છે. જેના કારણે આગામી ઉનાળામાં પીવાના પાણી માટે મોટા પડકાર ઊભા થવાની શક્યતા ઓછી જણાઈ રહી છે. તેમ છતાં પાણીનો યોગ્ય ઉપયોગ અને સંરક્ષણ જ લાંબા ગાળે પાણી સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.