વલસાડ જિલ્લામાં કપરાડા અને પારડીના ચેકડેમ: તાળાં વિનાની બેંક જેવી સ્થિતિ

શિયાળાની સીઝન હવે પૂર્ણ થવામાં છે, પરંતુ કપરાડા અને પારડી તાલુકાના ચેકડેમોની હાલત તાળાં વિનાની બેંક જેવી બની ગઈ છે. શિયાળામાં જ નદીઓ ખાલી થઈ ગઈ છે, તો ઉનાળાની સ્થિતિ કલ્પી શકાય છે. સરકારે લાખો રૂપિયાના ખર્ચે બનાવેલા ચેકડેમોમાંથી મોટા ભાગના જર્જરિત અને બિનઉપયોગી બની ગયા છે. મરામતના અભાવે દરવાજા તૂટી ગયાં છે, અને ચેકડેમ પોતાનો મૂળ હેતુ ભૂલી ગયા છે.મૂળ હેતુ બાગાયતી અને સિંચાઈ માટે પાણીનો સંગ્રહચેકડેમો બનાવવા પાછળનો મુખ્ય હેતુ ચોમાસામાં પ્રવાહી પાણીનો સંગ્રહ કરીને જમીનમાં રિચાર્જ કરવો અને ઉનાળામાં ખેડુતોના પાક માટે ઉપયોગી બનાવવો છે. પરંતુ હાલની સ્થિતિમાં તેઓ બિન ઉપયોગી બની ગયા છે.અરનાલા પાટી ગામે બનેલો ચેકડેમ-કોઝવે આ અંગેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. સિંચાઈ વિભાગ દ્વારા બનાવેલા આ ચેકડેમની હાલત હાલ ખૂબ જ બિસ્માર છે. બે વર્ષ પહેલા રિપેકામ કરવામાં આવ્યુ હતુ અંદાજીત રૂપિયા પાંચ લાખ ખર્ચ કરવામાં આવ્યો હતો . દરવાજા નવા નાખવામાં આવ્યા નથી. ગયા વર્ષે પણ પાણી
દરવાજાના વગર ભરાયુ ના હતું આજે પણ એજ સ્થિતિ છે.ખેડુતોના જીવન પર અસરકપરાડા અને પારડી તાલુકાની કોલક નદી, પાર નદી, દોલધા નદી, અને નાની નદી પર આવેલા ચેકડેમોની હાલત દયનીય છે. મરામતના અભાવે ખેડૂતોને ખૂબ મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. બોરવેલમાં પાણીનું સ્તર તળિયે પહોંચી ગયું છે, અને જમીન રિચાર્જ થતી ન હોવાથી ઉનાળામાં પાણીનો સંગ્રહ લગભગ અશક્ય બનશે. ચોમાસામાં પડેલું પાણી પણ ભૂગર્ભ જળમાં રિચાર્જ થતું નથી, અને પાણી સીધું દરિયામાં વહી જાય છે.ખાસ કરીને શેરડી અને બાગાયત પાકોને સખત નુકસાન થવા લાગ્યું છે.તંત્રની બેદરકારીચેકડેમોની જર્જરિત હાલત માટે સીધો જવાબદાર સિંચાઈ વિભાગ છે. રજૂઆતો અને ફરિયાદો કરવામાં આવી હોવા છતાં તંત્ર કોઈ કડક પગલાં લેતું નથી. મરામત કરવા માટે નાણાં ફાળવવામાં નથી આવતાં, અને તંત્રના અધિકારીઓ ચેકડેમોની નિયમિત તપાસ કરતા નથી.મરામત કરવા માટે નાણાં ફાળવવામાં આવે છે ત્યારે કોન્ટ્રાકટર દ્વારા ભ્રષ્ટાચાર કરવામાં આવે છે. ફક્ત ત્રણ વર્ષમાં થયેલા કામો તપાસમાં આવે તો ખબર પડે. અરનાલ માં બે જગ્યાએ કામ કરવામાં આવ્યું છે. કેટલાક રૂપિયા ખર્ચો અને કેટલા ટીપા પાણી રોકવામાં આવ્યું.દર વર્ષે કરોડો રૂપિયાનો ખર્ચ કરવામાં આવે છે, પણ આ ચેકડેમોની આયુષ્ય માત્ર 5 વર્ષ ગણવામાં આવે છે. મરામતના અભાવે આ પાયમાળા ખૂબ જલ્દી નાબૂદ થઈ જાય છે.શોર્ટ ટર્મ ઉકેલની જરૂરચેકડેમોની સમસ્યાઓના ઉકેલ માટે તાત્કાલિક પગલાં જરૂરી છે.વલસાડ સિંચાઈ વિભાગ, દમણગંગા વિભાગ અને ફોરેસ્ટ વિભાગ દ્વારા બનેલ ચેકડેમોની મરામત માટે નાની ક્ષતિઓ દૂર કરવા પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.દરવાજાનું બાંધકામ: તૂટી ગયેલા અને ગાયબ દરવાજાઓનું નવીનીકરણ જરૂરી છે.સાથે સાથે માવજત: સરકારી તંત્રની જવાબદારી નક્કી કરવી જોઈએ કે મરામત માટે કોણ જવાબદાર છે.જળ સંચય માટે અભિયાન: ચેકડેમોને ફરીથી પાણી સંગ્રહક્ષમ બનાવવા માટે સ્થાનિક ગ્રામપંચાયતોની સહકારથી કામગીરી શરૂ કરવી જોઈએ.ભવિષ્યની ચિંતાકપરાડા અને પારડીના વિસ્તારોમાં વરસાદથી ધોધમાર આવતું પાણી સીધું દરિયામાં વહી જાય છે. આ પરિસ્થિતિનું નિરાકરણ ન લવાય તો ઉનાળામાં પાણી માટે તીવ્ર સંકટ ઉભું થશે.સિંચાઈ વિભાગ દ્વારા હાલથી જ અસરકારક પગલાં લેવામાં આવે તો ઉનાળાની કપરા સમયમાં જળસંકટ ટાળી શકાય છે.Ad..