પુખ્ત વયની દીકરીને જીવનસાથી પસંદ કરવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર : ગુજરાત હાઈકોર્ટનો મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો
પ્રેમલગ્ન મામલે હાઈકોર્ટનો સ્પષ્ટ સંદેશ : પુખ્ત વયની પુત્રીની પસંદગી સર્વોપરી
પુખ્ત વયની યુવતીને રોકી શકાશે નહીં : જીવનસાથી પસંદગી મામલે હાઈકોર્ટનો નિર્ણય
પરિવાર દબાણ કરી શકતું નથી : પુખ્ત વયની દીકરીના લગ્ન અધિકારને હાઈકોર્ટનો ટેકો
લગ્ન નોંધણીના નિયમો વચ્ચે હાઈકોર્ટનો મોટો નિર્ણય :
પુખ્ત વયે પસંદગીનો અધિકાર અખંડ
તાજેતરમાં ગુજરાત રાજ્યમાં લગ્ન નોંધણી સંબંધિત નિયમોમાં ફેરફારો વચ્ચે ગુજરાત હાઈકોર્ટ દ્વારા વ્યક્તિગત સ્વાતંત્ર્યને મહત્વ આપતો એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો સંભળાવવામાં આવ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ જણાવ્યું છે કે પુખ્ત વયની યુવતીને પોતાની મરજી મુજબ જીવનસાથી પસંદ કરવાનો બંધારણીય અધિકાર છે અને આ અધિકારમાં પરિવાર કે અન્ય કોઈ વ્યક્તિ અવરોધ ઉભો કરી શકતું નથી.
આ કેસમાં એક યુવતીએ પોતાના પિતાની મરજી વિરુદ્ધ જઈને પ્રેમલગ્ન કર્યા હતા. પુત્રીના આ નિર્ણયથી અસંતુષ્ટ પિતાએ હાઈકોર્ટમાં ‘હેબિયસ કોર્પસ’ અરજી દાખલ કરી હતી. પિતાનો આક્ષેપ હતો કે તેમની પુત્રીને ગેરમાર્ગે દોરીને લઈ જવામાં આવી છે અને તેને બળજબરીપૂર્વક રોકી રાખવામાં આવી છે. પિતાએ કોર્ટને વિનંતી કરી હતી કે પુત્રીને કોર્ટ સમક્ષ હાજર કરવામાં આવે અને તેની સુરક્ષાની ખાતરી કરવામાં આવે.
કેસની સુનાવણી દરમિયાન યુવતીને કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવી હતી. યુવતીએ કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે તેણે પોતાની મરજીથી લગ્ન કર્યા છે અને તે પોતાના પતિ સાથે સુરક્ષિત છે. યુવતી પુખ્ત વયની હોવાનું પણ સ્પષ્ટ થયું હતું. યુવતીના નિવેદન અને રજૂ થયેલા પુરાવાઓના આધારે કોર્ટે મામલાની ગંભીરતાથી ચર્ચા કરી હતી.
ગુજરાત હાઈકોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં જણાવ્યું હતું કે ભારતના બંધારણ હેઠળ દરેક પુખ્ત નાગરિકને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા અને જીવનસાથી પસંદ કરવાની સ્વતંત્રતા આપવામાં આવી છે. જો યુવતી પુખ્ત વયની હોય અને પોતાની મરજીથી લગ્ન કરે તો તેમાં પરિવારજનોએ હસ્તક્ષેપ કરવાનો અધિકાર નથી. કોર્ટે વધુમાં નોંધ્યું હતું કે પુખ્ત વયની દીકરી પર લગ્ન અથવા જીવનસાથીની પસંદગી બાબતે દબાણ કરવું યોગ્ય નથી.
કોર્ટે પિતા દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી હેબિયસ કોર્પસ અરજીને ફગાવી દીધી હતી અને જણાવ્યું હતું કે યુવતી પોતાની મરજીથી પતિ સાથે રહે છે ત્યારે તેને ગેરકાયદેસર રીતે અટકાવવામાં આવી હોવાનો સવાલ ઊભો થતો નથી. કોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે જ્યારે પુખ્ત વયની યુવતી પોતાની સુરક્ષા અને લગ્ન અંગે સ્પષ્ટ નિવેદન આપે છે ત્યારે કાયદો તેની સાથે ઊભો રહે છે.
આ ચુકાદો વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા અને મહિલાઓના અધિકારોના સંરક્ષણ માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. સમાજમાં હજુ પણ પ્રેમલગ્ન અથવા પસંદગીના લગ્નને લઈને વિવાદો ઊભા થાય છે ત્યારે આ નિર્ણય કાનૂની માર્ગદર્શનરૂપ સાબિત થશે. ગુજરાત હાઈકોર્ટનો આ નિર્ણય પુખ્ત વયના યુવક-યુવતીઓના અધિકારોને મજબૂત બનાવતો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય ગણાય છે.
