સ્કોર્પિયો, થાર અને સ્વિફ્ટ જેવી ગાડીઓની ઓફરથી ગ્રાહકો આકર્ષાતા હોવાનો દાવો; ઊંચા વ્યાજની લોન અને ઉઘરાણી અંગે તપાસની જરૂર
વલસાડ જિલ્લાના નાનાપોઢા ખાતે ધરમપુર રોડ પર આવેલી એક જાણીતી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ્સની દુકાનને લઈને સોશિયલ મીડિયામાં વાયરલ થયેલા વીડિયાએ સ્થાનિક સ્તરે ચર્ચા જગાવી છે. વીડિયોમાં બે વ્યક્તિઓ દ્વારા દુકાનનો ઉલ્લેખ કરીને ગ્રાહકો સાથે કથિત છેતરપિંડી થતી હોવા અંગે સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા હોવાનો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે. તહેવારોના સમયમાં આકર્ષક ઓફરો અને લોભામણી જાહેરાતો દ્વારા ગ્રાહકોને ખરીદી માટે પ્રેરિત કરવામાં આવતા હોવાના આક્ષેપો વચ્ચે હવે જિલ્લા વહીવટી તંત્ર તપાસ હાથ ધરે તેવી માગ ઊઠી છે.
વાયરલ વીડિયાને પગલે દુકાનની જાહેરાતો, વેચાણની પદ્ધતિ, વસ્તુઓની ગુણવત્તા અને ગ્રાહકોને આપવામાં આવતા લાભ અંગે સવાલો ઊભા થયા છે. જોકે, વીડિયોમાં કરવામાં આવેલા આક્ષેપોની સ્વતંત્ર રીતે સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી. સમગ્ર મામલાની વાસ્તવિકતા જાણવા માટે ગ્રાહકોની ફરિયાદો, ખરીદીના દસ્તાવેજો અને સંબંધિત દુકાનનો પક્ષ ચકાસવો જરૂરી છે.
સ્કોર્પિયો, થાર અને સ્વિફ્ટની ઓફરથી ગ્રાહકો આકર્ષાતા હોવાનો દાવો
સ્થાનિક સ્તરે થઈ રહેલી ચર્ચા મુજબ, નાનાપોઢા, કપરાડા અને ધરમપુર તાલુકાના ગ્રામ્ય તથા આદિવાસી વિસ્તારોમાં વિવિધ આકર્ષક જાહેરાતો મારફતે ગ્રાહકોને ખરીદી માટે પ્રેરિત કરવામાં આવતા હોવાના આક્ષેપો છે. સ્કોર્પિયો, થાર, સ્વિફ્ટ સહિતની ગાડીઓ અને અન્ય વસ્તુઓ આપવાની ઓફર દર્શાવવામાં આવતી હોવાના દાવા વચ્ચે દૂરદૂરના ગામોમાંથી પણ ગ્રાહકો ખરીદી કરવા આવતા હોવાનું ચર્ચાઈ રહ્યું છે.
તહેવારોના સમયમાં ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, ઘરવપરાશનાં ઉપકરણો અને અન્ય વસ્તુઓની ખરીદી વધતી હોય છે. આ સમયે વિશેષ ડિસ્કાઉન્ટ, ભેટ, ઇનામ કે ગાડી જીતવાની તક જેવી જાહેરાતો ગ્રાહકોનું ધ્યાન ખેંચી શકે છે. જોકે, જાહેરાતમાં દર્શાવેલી ઓફર ખરેખર કઈ શરતોને આધીન છે, ગાડી કે અન્ય ઇનામ મેળવવા માટે કઈ પ્રક્રિયા નક્કી કરવામાં આવી છે અને ગ્રાહકને તેનો લાભ કઈ રીતે મળે છે, તે સ્પષ્ટ હોવું જરૂરી છે.
જો જાહેરાતમાં દર્શાવેલી શરતો અને વાસ્તવિક વ્યવહારમાં તફાવત હોય તો ગ્રાહકોને નુકસાન થવાની શક્યતા રહે છે. તેથી ઓફરની વિગતો, બિલ, ચુકવણીના પુરાવા, વોરંટી અને ગેરંટીની શરતોની તપાસ થાય તો સમગ્ર મામલે સ્પષ્ટતા થઈ શકે છે.
હલકી ગુણવત્તાની વસ્તુઓ મળતી હોવાના આક્ષેપ
વાયરલ વીડિયો અને સ્થાનિક ચર્ચાના સંદર્ભમાં ગ્રાહકોને હલકી ગુણવત્તાની વસ્તુઓ આપવામાં આવતી હોવાના આક્ષેપો પણ સામે આવ્યા છે. જોકે, કઈ વસ્તુ ખરીદવામાં આવી હતી, તેમાં કઈ ખામી હતી અને આ અંગે કોઈ ગ્રાહકે લેખિત ફરિયાદ નોંધાવી છે કે નહીં, તે અંગેની વિગતોની ચકાસણી જરૂરી છે.
ગ્રાહક કોઈ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉપકરણ કે ઘરવપરાશની વસ્તુ ખરીદે ત્યારે તેને યોગ્ય બિલ, ઉત્પાદનની વિગતો, વોરંટી અને વેચાણની શરતો મળવી જોઈએ. વસ્તુમાં ખામી જણાય અથવા જાહેરાત મુજબનો લાભ ન મળે તો ગ્રાહકે સંબંધિત વેપારી સમક્ષ ફરિયાદ કરી શકે છે અને જરૂર પડે તો ગ્રાહક સુરક્ષા વ્યવસ્થાનો સંપર્ક કરી શકે છે.
ઊંચા વ્યાજની લોન અને ઉઘરાણી અંગે પણ સવાલો
આ મામલે છેલ્લા ત્રણ વર્ષ દરમિયાન કેટલાક આદિવાસી ગ્રાહકો ઊંચા વ્યાજે લોન લઈને દેવાના બોજમાં મુકાયા હોવાના આક્ષેપો પણ કરવામાં આવી રહ્યા છે. લોનની વસૂલાત દરમિયાન દબાણ કરવામાં આવતું હોવાની વાતો પણ ચર્ચામાં છે. જોકે, આ આક્ષેપો અંગે લોન આપનાર વ્યક્તિ કે સંસ્થા, વ્યાજદર, કરાર અને વસૂલાતની પદ્ધતિ સંબંધિત ચોક્કસ વિગતો જાહેરમાં ઉપલબ્ધ ન હોવાથી તેની સ્વતંત્ર તપાસ જરૂરી છે.
ગ્રામ્ય અને આદિવાસી વિસ્તારોના ઘણા પરિવારો મર્યાદિત આવકમાં ઘરખર્ચ ચલાવતા હોય છે. આવી સ્થિતિમાં આકર્ષક ઓફરો અથવા હપ્તાની યોજનાઓથી પ્રભાવિત થઈને લોન લેવામાં આવે તો તેની શરતો સમજવી અત્યંત જરૂરી બને છે. લોનનો વ્યાજદર, હપ્તાની રકમ, ચુકવણીનો સમયગાળો અને મોડું થાય તો લાગતા વધારાના ચાર્જની સંપૂર્ણ માહિતી ગ્રાહકને મળવી જોઈએ.
જો કોઈ ગ્રાહકને ગેરરીતિનો અનુભવ થયો હોય તો તેણે લોનના દસ્તાવેજો, ચુકવણીની રસીદો, સંદેશાઓ અને અન્ય ઉપલબ્ધ પુરાવા સાથે સત્તાવાર ફરિયાદ નોંધાવવી જોઈએ. આવી ફરિયાદોના આધારે જ સંબંધિત તંત્ર યોગ્ય તપાસ કરી શકે છે.
દુકાનના માલિકની જાહેર છબી અંગે પણ ચર્ચા
સ્થાનિક સ્તરે દુકાનના માલિકના જાહેર વ્યવહાર અને ઓળખને લઈને પણ ચર્ચા થતી હોવાના દાવા કરવામાં આવી રહ્યા છે. આક્ષેપો મુજબ, દુકાનના માલિક પોતાની ઓળખ સેલિબ્રિટી જેવી ઊભી કરતા હોવાની અને રાજકીય નેતાઓ તથા પોલીસ અધિકારીઓ સાથેના સંબંધોનો જાહેરમાં ઉલ્લેખ કરીને પોતાની ઓળખ અને પ્રભાવ દર્શાવતા હોવાની વાતો સામે આવી રહી છે.
જોકે, આ બાબતોની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થઈ નથી. કોઈ વ્યક્તિના નેતાઓ કે પોલીસ અધિકારીઓ સાથેના પરિચયને આધારે તેની સામે ગેરરીતિનો નિષ્કર્ષ કાઢી શકાય નહીં. જો આવા સંબંધોનો ઉપયોગ કરીને કોઈ ગ્રાહક પર દબાણ કરવામાં આવ્યું હોવાની ચોક્કસ ફરિયાદ હોય તો તેના પુરાવા સાથે તપાસ થવી જોઈએ. આ મામલે દુકાનના માલિકનો પક્ષ જાણવો પણ એટલો જ જરૂરી છે.
કલેક્ટર અને ગ્રાહક સુરક્ષા વિભાગ તપાસ કરે તેવી માગ
વાયરલ વીડિયાને પગલે જિલ્લા કલેક્ટર, સંબંધિત વહીવટી તંત્ર અને ગ્રાહક સુરક્ષા વિભાગ દ્વારા સમગ્ર મામલાની નિષ્પક્ષ તપાસ કરવામાં આવે તેવી માગ ઊઠી રહી છે. દુકાન દ્વારા કરવામાં આવતી જાહેરાતો, ઓફરની શરતો, વેચાણનાં બિલ, વસ્તુઓની ગુણવત્તા અને ગ્રાહકોની ફરિયાદોની ચકાસણી કરવામાં આવે તો હકીકત બહાર આવી શકે છે.
લોન અને ઉઘરાણી અંગેની ફરિયાદો હોય તો સંબંધિત દસ્તાવેજો તથા વ્યવહારોની પણ તપાસ થવી જોઈએ. તપાસ દરમિયાન ગ્રાહકો અને દુકાનના માલિક સહિત તમામ સંબંધિત પક્ષોની રજૂઆત સાંભળીને પુરાવાના આધારે નિર્ણય લેવો જરૂરી છે. જો કોઈ ગેરરીતિ સાબિત થાય તો જવાબદારો સામે કાયદા મુજબ કાર્યવાહી થવી જોઈએ.
હવે તંત્રની કાર્યવાહી પર નજર
નાનાપોઢા સહિત કપરાડા અને ધરમપુર વિસ્તારના ગ્રાહકોના હિતમાં આ મામલે પારદર્શક તપાસ થાય તે જરૂરી છે. ખાસ કરીને આકર્ષક જાહેરાતો અને ઇનામની ઓફરોની વાસ્તવિકતા સ્પષ્ટ થાય તેમજ ગ્રાહકોને ખરીદી અને લોનની શરતો અંગે યોગ્ય માહિતી મળે તે માટે સંબંધિત વિભાગોએ ધ્યાન આપવું જોઈએ.
હાલમાં વાયરલ વીડિયોમાં કરવામાં આવેલા આક્ષેપો અંગે સત્તાવાર તપાસ અને અંતિમ નિષ્કર્ષ સામે આવ્યા નથી. તેથી હવે જિલ્લા વહીવટી તંત્ર આ મામલે કોઈ તપાસ હાથ ધરે છે કે નહીં અને ગ્રાહકોની ફરિયાદોને લઈને શું પગલાં લેવાય છે, તેના પર સ્થાનિક લોકોની નજર છે.
નાનાપોઢાની દુકાન અંગે તમે જે આક્ષેપો જણાવ્યા છે, તેમાં ગ્રાહક સુરક્ષા કાયદા હેઠળ કઈ પ્રકારની ફરિયાદ અથવા ગુનો બને તે પુરાવા અને હકીકતો પર આધારિત છે. માત્ર વીડિયો વાયરલ થવાથી દુકાનદારે ગુનો કર્યો છે એવું માની શકાય નહીં.
જો જાહેરાતમાં સ્કોર્પિયો, થાર, સ્વિફ્ટ જેવી ગાડીઓ અથવા અન્ય ઇનામ આપવાની લાલચ આપવામાં આવતી હોય, ગ્રાહકો પાસેથી ખરીદી કરાવવામાં આવતી હોય અને વચન મુજબ લાભ ન મળતો હોય, તો નીચેની કાયદાકીય જોગવાઈઓ લાગુ પડી શકે છે.
કઈ કાયદાકીય જોગવાઈ લાગુ પડી શકે?
ફરિયાદ ક્યાં કરવી?
રાષ્ટ્રીય ગ્રાહક હેલ્પલાઇન
ફોન: 1915 અથવા 1800-11-4000
ઓનલાઇન ફરિયાદ: National Consumer Helpline.
જિલ્લા કલેક્ટર અને ગ્રાહક સુરક્ષા તંત્ર
જાહેરાતો, ઇનામની ઓફર, વેચાણનાં બિલ અને ગ્રાહકોની ફરિયાદોની તપાસ માટે લેખિત રજૂઆત કરી શકાય.
સ્થાનિક પોલીસ સ્ટેશન
જો છેતરપિંડી, ધમકી અથવા દબાણપૂર્વક ઉઘરાણી થયાના પુરાવા હોય તો પુરાવા સાથે લેખિત ફરિયાદ આપવી.
નાનાપોઢાના આ મામલામાં માત્ર વીડિયો વાયરલ થયો છે એટલા માટે ગુનો સાબિત થયો ગણાતો નથી. જો ગ્રાહકો પાસે ખરીદીનાં બિલ, જાહેરાતના સ્ક્રીનશૉટ, ઇનામની ઓફરનાં નિયમો, લોનના દસ્તાવેજો અથવા ઉઘરાણી અંગેના સંદેશા હોય તો તે તપાસમાં ઉપયોગી બની શકે છે.
એક મહત્ત્વનો પ્રશ્ન: દુકાનમાંથી ખરીદી કરનારા કોઈ ગ્રાહકને જાહેરાતમાં વચન આપેલી ગાડી કે ઇનામ મળ્યું નથી, કે પછી મુખ્ય ફરિયાદ ઊંચા વ્યાજની લોન અને ઉઘરાણી અંગે છે? આ વિગતોના આધારે કઈ કાયદાકીય જોગવાઈ વધુ યોગ્ય બની શકે તે સ્પષ્ટ કરી શકાય.