ધીરે-ધીરે ગુજરાતમાંથી Congress ખતમ થઈ રહી છે તેમ છતાં… ‘જુના ચહેરા’ ને જ પ્રમુખપદે બેસાડાઈ છે?
🔍 જીગ્નેશ મેવાણી અને અનંત પટેલ જેવા નેતાઓ: વંચિત તકો?
વિશિષ્ટ ઉલ્લેખ કરવો હોય તો જીગ્નેશ મેવાણી એક એવો ચહેરો છે, જે માત્ર વિચારશીલ નથી, પણ સામાજિક સમર્પણ સાથે પ્રશ્ન ઉઠાવવાની રાજકીય હિંમત પણ ધરાવે છે. તેમનો ઉગ્ર બોલચાલનો અભિગમ કેટલીકવાર વિવાદ ઊભો કરે છે, પરંતુ રાજકીય વાસ્તવિકતામાં આવા નેતાઓ જરૂર છે. તેમ જ કે અનંત પટેલ જેવા શાંત, તટસ્થ અને વિસ્તારોમાં ઊંડું કામ કરનારા નેતાઓ પાર્ટીને લોકોની નજીક લઈ જઈ શકે છે.
ગુજરાત કૉંગ્રેસની હાલની સ્થિતિ એવા અધોરા પેજ જેવો છે જેમાં ઘણાં પ્રકરણો અધૂરા, પાછાં વળેલા અને ટૂકડા-ટૂકડા છે. ગુજરાત પ્રદેશ કોંગ્રેસ કમિટીના નવા પ્રમુખ તરીકે ફરીથી અમિત ચાવડાની વરણી કરાતાં, કોંગ્રેસે ફરી એકવાર સાબિત કરી દીધું કે બદલાવની વાતો હોવા છતાં પક્ષ નવી દિશા તરફ આગળ વધવા તૈયાર નથી. વર્ષ 2018માં અધ્યક્ષપદે રહી ચૂકેલા અમિત ચાવડાનું પુનરાગમન એ હવે માત્ર રાજકીય નિર્ણય નથી, પણ સમાજશાસ્ત્રીય દૃષ્ટિએ પણ મહત્વનું છે – ખાસ કરીને યુવા નેતાઓના ઉત્સાહ અને પાર્ટીમાં વલણ બદલાવના સંકેતના પરિપ્રેક્ષ્યમાં.
🔁 ‘પાછળથી આગળ નહિ, આગળથી પાછળ’
ગુજરાતમાં કોંગ્રેસને હવે સમયસર નવા વિચાર, નવી વાણી અને નવી રાજકીય વ્યૂહરચના ઊભી કરવાની જરૂર છે. 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં શૂન્ય પર સમાપ્ત થયેલી કોંગ્રેસ હવે organizational-level ને મજબૂત કરવાનો દાવો કરે છે ત્યારે એ દાવાની સાથે જો રાજ્યના પ્રમુખ તરીકે ફરીથી 2018ના ચહેરા અમિત ચાવડાની વરણી થાય, તો એ બદલાવનું સ્તંભન બને છે.શક્તિસિંહ ગોહિલના રાજીનામા બાદ દક્ષિણ ગુજરાતથી લઈ સૌરાષ્ટ્ર સુધી ચર્ચા હતી કે હવે કોઇ યુવા નેતાને કે તો જીગ્નેશ મેવાણી, કે પછી અનંત પટેલ જેવા સક્રિય નેતાઓને પક્ષમથકથી મુખ્ય સ્થાને લાવવામાં આવશે. પણ ફેડરલ પૉલિટિક્સ અને કેન્દ્રમાં બેઠેલા હાઇકમાન્ડના નિર્ણયોને કારણે પાર્ટી ફરી જૂના ઢાંચામાં અટવાઈ ગઈ.
🧓 જૂના નેતાઓ વિરુદ્ધ યુવાનોની રાહ જોતી નજરો
અમિત ચાવડાના રાજકીય કારકિર્દી અને વ્યક્તિત્વ સામે પ્રશ્ન નથી. તેઓ સંઘઠન માટે શ્રમસાધક નેતા તરીકે ઓળખાય છે. પરંતુ જો ઉદ્દેશ નવસર્જન અને યુવા પેઢી સાથે સંવાદ સ્થાપિત કરવાનો છે, તો પછી એવા લોકો જ્યાં લોકો ખુશીથી નામ લઈને ઉલ્લેખ કરે એવા ચહેરાઓ કેમ ન જોડાયા?આજના યુવાનોને માત્ર સોશિયલ મીડિયા કે કોંગ્રેસ યુથ પેનલની રેલીના પ્લેટફોર્મે કેવળ પછાત ન કરી શકાય. જીગ્નેશ મેવાણી જેમણે વિધાનસભામાં આંતરિક મુદ્દાઓથી માંડીને દલિતના હકની પાળવણી સુધી તીખી અભિવ્યક્તિ આપી છે, તેવા નેતાને સંપૂર્ણ પ્રાંતીય જવાબદારીથી દૂર રાખવી, કે અનુપમસિંહ નેટિવ અને પ્રભાવશાળી ભાષણોથી જુસ્સાવાળાં મંચ તૈયાર કરતા હોય છતાં તેમને પ્રાંતીય સ્તરે સ્થાને ન આપવું – એ યૌવનની અવગણના છે.
🧠 અંતરની ગૂંચવણ: જૂથવાદ અને Delhi-centric રાજકારણ
કોંગ્રેસમાં જૂથવાદ એ નવો મુદ્દો નથી. પ્રદેશ સ્તરે અડધીથી વધારે નિર્ણય નવી દિલ્હીની મંજૂરી બાદ જ થાય છે. આમ, પક્ષના પ્રદેશ પ્રમુખ માટે Delhi સાથેના સંબંધો, ગાંધિ પરિવાર પ્રત્યે વફાદારી અને જૂની પેઢી સાથે સંવાદ વધુ મહત્વ ધરાવે છે – અને આ જ કારણે પ્રદેશ સ્તરે ઊભેલા લાયકાતસભર યુવાનો સતત પાછળ ધકેલાઈ જાય છે.દક્ષિણ ગુજરાતના કપરાડા અને ડાંગ જેવા વિસ્તારમાં સંઘર્ષમય પ્રદેશોમાં કાર્યરત યુવા આગેવાનોએ વિસ્તારના પથ્થરમાર્ગો પર ખાંખાં ખાઈ ચુંટણી લડી છે, પણ તેમને પક્ષે ઉલટો “પોઝિંગ માટેના યુવા ચહેરા” તરીકે જ વ્યાખ્યાયિત કર્યો છે.
📉 સફળતાવાળી રેકોર્ડની અપેક્ષા હોવા છતાં પાછાં ચહેરા કેમ?
અમિત ચાવડાનો અધ્યક્ષ તરીકેનો અગાઉનો કાર્યકાળ ખાસ સફળતાવાળો રહ્યો નથી. 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ગુજરાતમાં કોંગ્રેસ એક પણ બેઠક જીતવામાં નિષ્ફળ રહી હતી. એટલું જ નહીં, 2022ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં પાર્ટીની સીટ ગણતરીની થઇ હતી – જ્યાં આમઆદમી પાર્ટીએ પણ કટોકટી ઊભી કરી હતી. તેવા સમયે પણ પાર્ટીએ જૂના ચહેરા પર ફરીથી દાવ લગાવ્યો છે.સવાલ એ નથી કે અમિત ચાવડા યોગ્ય નથી, પ્રશ્ન એ છે કે, શું ગુજરાતમાં હવે એવું કોઈ નેતૃત્વ નથી જે જનતામાં તાજગીથી વાત કરી શકે? જવાબ છે – છે. પણ તેમને પૂરી ક્ષમતા સાથે સ્થાન આપવામાં આવે તો જ.
📢 કાર્યકર્તા અને સ્થાનિક પેનલમાં નારાજગી
આ નિર્ણય પછી ઘણા યુવા કાર્યકર્તાઓએ અંદરખાને પ્રતિક્રિયા આપી છે કે પક્ષમાં નવી પેઢી માટે “સન્માન છે પણ સ્થાન નથી”. રાજકીય સ્તરે તેમનું કહેવું છે કે યુવાનોને મત માટે તો ઉપસ્થિત રાખવામાં આવે છે પણ નીતિગત નિર્ણયો કે બાગડોર માટે પીછેહઠ કરાવવામાં આવે છે.ગુજરાતના તાલુકા અને જિલ્લા કક્ષાના સંઘઠનોમાં પણ કેટલીક જગ્યાએ અટકળો શરૂ થઈ ગઈ છે કે આ નિર્ણય ભાજપના પ્રતિક્રિયાવિહીન અને કેન્દ્રીત કાર્યશૈલીના પડછાયામાં આવે છે – જ્યાં સ્થાન ન જોઈ શકનાર કાર્યકર્તાઓ પણ ભાજપ તરફ વળવા મજબૂર બન્યા છે.
🗣️ કોણ લાવશે Organizational Renaissance?
કોંગ્રેસ માત્ર ચૂંટણી લડવા માટેનું મશીન નથી. તે એક વિચારધારા આધારિત રાષ્ટ્રીય પક્ષ છે. પણ organizational renaissance માટે જૂના ચહેરા નહીં, યુવાન દિલ અને સંગઠન ઘડતરના વાસ્તવિક કારખાનાથી જોડાયેલા લોકોને મંચ આપવો ફરજીયાત છે.
📚 લોકોના મનમાં ઊભા થતાં પ્રશ્નો
- શા માટે કોંગ્રેસ હંમેશા ભૂતકાળ પર આધાર રાખે છે?
- શું પાર્ટીમાં નવી લીડરશિપ તૈયાર થતી નથી કે તેને ઊગતાં પહેલા કાપી નાખવામાં આવે છે?
- શું આ રાજકીય મંડળીઓ માત્ર Delhi pleasing politics માટે કાર્યરત છે?
આ પ્રશ્નોનું સત્ય પ્રતિબિંબ એ છે કે પાર્ટી હવે પણ એક કૉમ્યુનિકેશન ગૅપ અને નક્કર ઈન્ટરનેશનલ નૅરેટિવ વિના આગળ વધે છે.
જૂના ચહેરા સાથે ભવિષ્ય રચાશે કે ભૂતકાળ જ પુનરાવૃત્તિ થશે?
ગુજરાત કોંગ્રેસમાં અમિત ચાવડાની પુનર્વરણી એ માત્ર એક વ્યક્તિનો નહીં, પણ એક વિચારધારાનો પ્રતિનિધિત્વ કરે છે – જૂનો માર્ગ, જૂનો ઢાંચો અને જૂની પ્રકૃતિ. જયારે દેશ યુવા નેતૃત્વ તરફ જોતું હોય ત્યારે કોંગ્રેસ હજુ પણ પોતાની અંદરની ઘૂંટતી વિચારસરણીમાંથી બહાર નીકળવા તૈયાર નથી.જ્યાં યુવા નેતાઓ તત્પર છે, જ્યાં જીગ્નેશ કે અનંત જેવા નેતાઓ સંગઠન માટે પોતાનું યુગદાન આપવા તૈયાર છે, ત્યાં તેમને દ્વારથી જ પાછા વાળી દેવું એ માત્ર એક વ્યક્તિના પીછેહઠ નહીં પણ એક આખી પેઢીની રાજકીય હત્યા સમાન છે.જો આ દૃષ્ટિકોણ ન બદલાય તો આમ લાગતું નથી કે કોંગ્રેસ પોતે પોતાને organizationally、જલવંત અને જનતા માટે વિશ્વસનીય વિકલ્પ રૂપે ફરીથી ઉભી કરી શકશે. અને ત્યારે આ વાક્ય ફરી સંભળાશે –
“ધીરે ધીરે કોંગ્રેસ ગુજરાતમાંથી ખતમ થઈ રહી છે…”
