‘હવે વધુ કામ કરી શકતો નથી, નવી પેઢીને તક આપવી જોઈએ’ નિવેદનથી ગડકરીના રાજકીય ભવિષ્ય અંગે અટકળો તેજ “
કેન્દ્રીય પ્રધાનમંડળમાં સંભવિત ફેરફાર અને વિસ્તરણની ચર્ચા વચ્ચે કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નીતિન ગડકરીના એક નિવેદને રાજકીય વર્તુળોમાં નવી ચર્ચા જગાવી છે.
નાગપુર જિલ્લાના કાટોલ તાલુકાના પારડસિંગા ખાતે આયોજિત એક કાર્યક્રમમાં ગડકરીએ પોતાની ઉંમર, સ્વાસ્થ્ય અને સતત જાહેર જીવનમાં કામ કરવાના અનુભવનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે હવે તેઓ પહેલાંની જેમ વધુ કામ કરી શકતા નથી અને નવી પેઢીને તક આપવી જોઈએ. તેમના આ નિવેદનને કારણે રાજકીય નિવૃત્તિ અંગે અટકળો શરૂ થઈ છે.
જોકે, મહત્વની બાબત એ છે કે ગડકરીએ રાજકીય નિવૃત્તિ અંગે કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત કરી નથી. તેમનું નિવેદન સંદર્ભ વિના જોવામાં આવે તો નિવૃત્તિના સંકેત જેવું લાગી શકે છે, પરંતુ તેમણે પોતાના સંબોધનમાં સમાજસેવા અને જાહેર જીવનમાં કામ ચાલુ રાખવાની વાત પણ કરી હતી. તેથી તેમના નિવેદનને તાત્કાલિક રાજકીય નિવૃત્તિની જાહેરાત તરીકે જોવું યોગ્ય નહીં ગણાય.
કૈ. લક્ષ્મણરાવ માનકર સ્મૃતિ સંસ્થા દ્વારા સતી અનુસયા માતા દેવસ્થાન ખાતે આયોજિત ‘એકલવ્ય એકલ વિદ્યાલય શિક્ષક-પર્યવેક્ષક તાલીમ વર્ગ’ના સમારોહમાં ગડકરીએ પોતાના જાહેર જીવનની સફર યાદ કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે યુવાનીમાં પક્ષ માટે કામ કરતી વખતે સમય અને પરિસ્થિતિની પરવા કર્યા વિના તેઓ સતત મહેનત કરતા હતા. ઘણી વખત સમોસા ખાઈને ગમે ત્યાં ઊંઘી જતા હતા અને જીવનમાં કોઈ ખાસ શિસ્ત નહોતી.
ગડકરીએ કહ્યું કે કોરોના મહામારી પછી તેમની જીવનશૈલીમાં પરિવર્તન આવ્યું છે. હવે તેઓ નિયમિત યોગ કરે છે અને સ્વાસ્થ્યને વધુ મહત્વ આપે છે. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે તબિયત સારી હોય તો જ જીવનનો આનંદ માણી શકાય છે અને તબિયત સારી ન હોય તો સત્તા પણ કોઈ કામની રહેતી નથી.
તેમણે જાહેર જીવનમાં સતત ત્રણ દાયકાથી વધુ સમય કામ કરવાનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે આ સફરમાં અનેક ચડાવ-ઉતાર આવ્યા છે. હવે નવી પેઢીને તક આપવી જોઈએ. આ નિવેદનને કારણે રાજકીય ક્ષેત્રે એ ચર્ચા શરૂ થઈ છે કે શું ગડકરી ધીમે ધીમે સક્રિય રાજકારણમાંથી પોતાની ભૂમિકા ઓછી કરવા માંગે છે?
સમાજના વંચિત વર્ગ માટે કામ કરવાની વાત
ગડકરીએ પોતાના સંબોધનમાં માત્ર રાજકારણ જ નહીં, પરંતુ સમાજસેવા અને વિકાસના મુદ્દાઓ પર પણ ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે શોષિત, પીડિત અને દલિત વર્ગને પરમેશ્વર સમાન માનીને તેમની સેવા કરવાની જરૂરિયાત વ્યક્ત કરી હતી. તેમના મતે સમાજના સૌથી નબળા વર્ગના જીવનમાં પરિવર્તન લાવવાનું કાર્ય જ સાચી સમાજસેવા છે.
વિદર્ભના ખેડૂતોની સમસ્યાનો ઉલ્લેખ કરતાં ગડકરીએ જણાવ્યું હતું કે અનેક વર્ષોથી ખેડૂતો દેવાના બોજ હેઠળ જીવન જીવવા મજબૂર છે. ખેડૂતોની આત્મહત્યાની સમસ્યા દૂર કરવા માટે માત્ર તાત્કાલિક મદદ પૂરતી નથી, પરંતુ તેમની આવક અને જીવનધોરણમાં કાયમી સુધારો જરૂરી છે. તેમણે અંધકારમય પરિસ્થિતિમાં જીવતા લોકો માટે કામ કરવાનો સંદેશ આપ્યો હતો.
ઇથેનોલ મુદ્દે પણ વિવાદમાં રહ્યા
નીતિન ગડકરી છેલ્લા કેટલાક સમયથી ઇથેનોલ મિશ્રણના મુદ્દે પણ રાજકીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહ્યા છે. સરકારના ઇથેનોલ-બ્લેન્ડેડ પેટ્રોલ કાર્યક્રમને લઈને વિપક્ષે અનેક સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. ખાસ કરીને ઇથેનોલ ક્ષેત્રમાં તેમના પરિવાર સાથે જોડાયેલા હિતોના આક્ષેપો થયા હતા. આ મુદ્દે ગડકરીએ પોતાનો પક્ષ રજૂ કર્યો હતો અને આક્ષેપોને રાજકીય રીતે પ્રેરિત ગણાવ્યા હતા.
ઇથેનોલના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવાનું તેમનું વલણ લાંબા સમયથી જાણીતું છે. પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું મિશ્રણ વધારવાથી ક્રૂડ ઓઇલની આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડવા, ખેડૂતોને વૈકલ્પિક બજાર આપવા અને દેશની ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત બનાવવાના હેતુ સાથે આ નીતિને જોડવામાં આવે છે. જોકે, ઇથેનોલના વિવિધ તબક્કાના મિશ્રણને લઈને વાહનોની કામગીરી, ઇંધણની અસર અને ગ્રાહકો પર પડતી અસર અંગે પણ ચર્ચા થતી રહી છે.
‘ફ્લાયઓવર મેન’થી દેશના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મંત્રી સુધી
નીતિન ગડકરીની રાજકીય કારકિર્દી માત્ર વિવાદોથી નહીં, પરંતુ માળખાગત વિકાસ સાથે જોડાયેલી અનેક સિદ્ધિઓથી પણ ઓળખાય છે. મહારાષ્ટ્ર સરકારમાં જાહેર બાંધકામ વિભાગની જવાબદારી દરમિયાન મુંબઈમાં ફ્લાયઓવરનું જાળું વિકસાવવામાં તેમની મહત્વની ભૂમિકા રહી હતી. આ કામગીરીને કારણે તેમને ‘ફ્લાયઓવર મેન’ તરીકે ઓળખવામાં આવ્યા હતા.
મુંબઈ-પુણે એક્સપ્રેસવે પણ તેમના જાહેર જીવનની નોંધપાત્ર સિદ્ધિઓમાં ગણાય છે. મહારાષ્ટ્રમાં માર્ગ માળખાને આધુનિક બનાવવાની દિશામાં આ પ્રોજેક્ટને મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ કેન્દ્ર સરકારમાં માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી તરીકે ગડકરીએ દેશભરમાં એક્સપ્રેસવે, હાઇવે અને માર્ગ જોડાણના વિસ્તરણ પર ભાર મૂક્યો.
તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન ભારતના રોડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં ઝડપી વિકાસ થયો હોવાનો સરકારનો દાવો રહ્યો છે. નવા એક્સપ્રેસવે, આર્થિક કોરિડોર, બંદરો અને શહેરોને જોડતા માર્ગો તથા અનેક મોટા બ્રિજના પ્રોજેક્ટને ગતિ આપવામાં આવી છે.
PPP અને BOT મોડલને પ્રોત્સાહન
ગડકરીની મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિઓમાં જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી એટલે કે PPP મોડલને પ્રોત્સાહન આપવાનું પણ ગણાય છે. માર્ગ નિર્માણ માટે ખાનગી મૂડીનો ઉપયોગ અને પ્રોજેક્ટને નિર્ધારિત સમયગાળામાં પૂર્ણ કરવાની વ્યવસ્થાએ દેશમાં માળખાગત વિકાસના મોડલમાં પરિવર્તન લાવ્યું હતું. BOT એટલે કે Build-Operate-Transfer મોડલ દ્વારા ખાનગી ક્ષેત્રને માર્ગ નિર્માણ અને સંચાલનમાં જોડવાની પદ્ધતિને પણ વેગ મળ્યો.
આ ઉપરાંત ગડકરી વારંવાર કહેતા આવ્યા છે કે 21મી સદીની રાજનીતિ વિકાસ અને પરિણામોની રાજનીતિ હોવી જોઈએ. તેમના જાહેર જીવનમાં રસ્તા, પાણી, કૃષિ, પરિવહન અને ઉદ્યોગ જેવા મુદ્દાઓને મહત્વ મળ્યું છે.
નિવૃત્તિ કે માત્ર નવી પેઢી માટે સંદેશ?
ગડકરીના તાજેતરના નિવેદનનો સૌથી મોટો સવાલ હવે એ છે કે શું તેઓ ખરેખર સક્રિય રાજકારણમાંથી નિવૃત્તિ લેવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે કે પછી તેમણે માત્ર નવી પેઢીને નેતૃત્વની તક આપવાની જરૂરિયાત અંગે સામાન્ય વાત કરી છે.
હાલ સુધી તેમની તરફથી રાજકીય નિવૃત્તિ અંગે કોઈ સત્તાવાર જાહેરાત થઈ નથી. તેથી તેમના નિવેદનના આધારે કોઈ ચોક્કસ નિર્ણય પર પહોંચવું વહેલું ગણાશે. તેમ છતાં, કેન્દ્રમાં કેબિનેટમાં સંભવિત ફેરફારોની ચર્ચા વચ્ચે દેશના વરિષ્ઠ નેતાનું આ નિવેદન રાજકીય રીતે મહત્વનું બન્યું છે.
ગડકરીની કાર્યશૈલી, વિકાસલક્ષી રાજકારણ અને સ્પષ્ટવક્તા છબીના કારણે તેમના નિવેદન પર રાજકીય વર્તુળોની નજર છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે તેઓ આગામી દિવસોમાં પોતાના નિવેદન અંગે વધુ સ્પષ્ટતા કરે છે કે નહીં અને કેન્દ્ર સરકારની આગામી રાજકીય રચનામાં તેમની ભૂમિકા શું રહે છે.
હાલ પૂરતું એટલું ચોક્કસ છે કે ‘નવી પેઢીને તક આપવી જોઈએ’ એવો નીતિન ગડકરીનો સંદેશ રાજકીય ચર્ચામાં નવી હવા ફૂંકી ગયો છે. પરંતુ તેને નિવૃત્તિની સત્તાવાર જાહેરાત માનવી હજી વહેલી વાત છે.